Verdieping

Flexwerker

Dit moet HR doen bij beroepsverwatering

Functies veranderen: oude taken gaan eraf, nieuwe komen erbij. Maar wat moet HR doen als medewerkers voelen dat hun kerntaak ‘verwatert’?

Veel werknemers, vooral in de zorg en het onderwijs, klagen dat ze er steeds meer administratieve taken bij krijgen. Vaak worden deze verslagleggings- en rapportagetaken in vacatureteksten op de laatste plaats vermeld. ‘Dat kun je met recht misleidend noemen als ze in de algemene praktijkbeleving van bijvoorbeeld verpleegkundigen qua tijd op de eerste plaats staan’, zegt Luc Dorenbosch van Debaaningenieurs.nl in PW De Gids nr 1/2.

‘Nu is het van alle tijden om papierwerk te verafschuwen als het afleidt van de kerntaken waaraan je wel status, eer en voldoening ontleent. Maar als je het van docenten of verpleegkundigen zelf hoort, dan is het meer dan alleen een bron van afleiding en interruptie. De administratietaken eisen in sommige gevallen 40 procent tot 50 procent van de officiële werktijd op. Dan komt het steeds dichter in de buurt van stelselmatige beroepsverwatering, makkelijk te herkennen aan de uitroep: “Ik heb helemaal geen tijd meer om verpleegkundige te zijn!”’, aldus Dorenbosch die dit fenomeen beroepsverwatering noemt. En beroepsvernedering ligt op de loer, zo waarschuwt hij.

Pas op voor het ‘notulisteneffect’
‘Je kunt beroepsverwatering als volgt zien. Stukje bij beetje besteed je in je werk meer tijd aan taken die niet in lijn liggen met je oorspronkelijk beroepskeuze en die vaardigheden of een houding vragen die zich buiten je beroepsdomein bevinden. De kern verwatert. Soms gaat het zelfs minder geleidelijk en vraagt een wetswijziging ineens heel anders met je werk om te gaan. Denk aan de compliance-eisen die nu aan bankemployees worden gesteld. Of de overname door een Amerikaans bedrijf dat heel anders kijkt naar aansprakelijkheid. Nu weet elke professional dat dingen veranderen en dat je beroepsmatig mee-ontwikkelt, totdat die professional beseft dat de ingeslagen weg hem of haar steeds verder weg brengt van de kern van zijn of haar vak’, zegt Dorenbosch.

Het notulisteneffect, zo noemt hij het verschijnsel. ‘Je hebt ooit een keer ‘ja’ gezegd en vervolgens kom je er maanden later achter dat collega’s en leidinggevenden je als de notulist zijn gaan beschouwen. Je hebt een verwachting gewekt, en nu zit je er voor altijd aan vast. Ze zijn zelfs teleurgesteld in jou persoonlijk als je ermee op zou houden. Dit ‘notulisteneffect’ treedt dus ook op beroepsniveau op. Zeer zichtbaar is dit het geval in het onderwijs. Hier zijn docenten overwerk normaal gaan vinden. Er wordt zelfs gesteld dat één fte in het onderwijs in werkelijkheid vaak 1,3 fte is. Er wordt weliswaar niet ingeboet op de directe lesuren, maar buiten het klaslokaal groeit de tijd die men spendeert aan zowel extra taken als administratie. Dat levert burn-outs (>PW De Gisd) op, maar ook het gevoel dat het eervolle onderwijsvak verwatert.’

Lees ook: Job crafting: 5 tips (>PW De Gids)

HR: bewaak het beroep!
Tijd dus om in te grijpen, maar het is niet makkelijk beroepsverwatering tegen te gaan. ‘Deels doen werknemers er vaak ongemerkt aan mee. Deels is er een fors krachtenveld dat organisaties dwingt om ook nieuwe taken op te pakken, terwijl oude taken verdwijnen door bijvoorbeeld de stand der techniek.’

Voor HRM is het zaak om dreigende beroepsverwatering geen beroepsvernedering te laten worden. ‘Dat zou duiden op een situatie waar het werk zodanig geen recht meer doet aan de arbeidskracht, trots en het intellect van werknemers, dat ze geen gevoel meer hebben met het vak dat ze uitoefenen. Organisaties zouden de kracht van beroepsidentificatie niet moeten onderschatten, ook al lever je daarmee mogelijk wat organisatieflexibiliteit in. Zet in op beroepsveredeling en maak weer met elkaar zichtbaar wat de kern van het werk is en blijft, ondanks dat werk altijd op onderdelen zal veranderen. Bewaak het beroep zonder het in beton te gieten.’

Lees het volledige artikel in PW De Gids 1/2.